Wielu z nas nie zastanawia nad tym, co stanie się z naszymi oszczędnościami emerytalnymi po śmierci. Tymczasem środki zgromadzone na subkoncie w ZUS mogą stanowić istotne wsparcie finansowe dla naszych bliskich. Kluczowe jest jednak to, czy za życia wskażemy osoby uposażone, które będą mogły je odziedziczyć. Brak takiego wskazania może prowadzić do niepotrzebnych komplikacji prawnych, długotrwałych postępowań spadkowych, a nawet sporów rodzinnych.
Czym jest subkonto w ZUS?
Subkonto w ZUS to specjalna część Twojego indywidualnego konta emerytalnego, na której gromadzona jest część składek na przyszłą emeryturę. Zostało ono wprowadzone 1 maja 2011 roku jako element reformy emerytalnej, aby umożliwić bardziej przejrzyste zarządzanie środkami oraz ich dziedziczenie.
Subkonto nie jest osobnym rachunkiem bankowym, lecz zapisem księgowym w systemie ZUS. Jego stan można sprawdzić przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS) lub w placówce ZUS.
Waloryzacja subkonta
Co roku ZUS przeprowadza waloryzację środków zgromadzonych na subkoncie, aby zrekompensować skutki inflacji. Dzięki temu wartość zgromadzonych środków rośnie, co ma bezpośredni wpływ na wysokość przyszłej emerytury.
Kto posiada subkonto w ZUS?
Subkonto w ZUS prowadzone jest dla:
- osób urodzonych po 31 grudnia 1968 roku – automatycznie, niezależnie od tego, czy były członkami OFE,
- osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, ale przed 1 stycznia 1969 roku – jeśli były członkami OFE.
Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku nie mają subkonta w ZUS, ponieważ nie mogły być członkami OFE. Subkonto zakładane jest automatycznie, gdy spełnione są powyższe warunki. Nie trzeba składać żadnych wniosków, wystarczy, że rozpoczniesz pracę i zostaniesz zgłoszony do ubezpieczeń społecznych.
Podział środków po śmierci ubezpieczonego
Po śmierci osoby posiadającej subkonto w ZUS, środki są dzielone według następujących zasad:
• Połowa środków zgromadzonych w okresie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej trafia na subkonto współmałżonka w ramach wypłaty transferowej
• Pozostała część przekazywana jest osobom wskazanym jako uposażeni
• Jeśli nie ma wskazanych uposażonych, środki wchodzą do masy spadkowej i są dzielone według ogólnych zasad dziedziczenia.
Rola OFE w podziale środków
Jeśli zmarły był członkiem OFE, procedura podziału środków rozpoczyna się w OFE. Fundusz w ciągu 14 dni od podziału informuje ZUS o osobach uprawnionych i ich udziałach. ZUS ma następnie 3 miesiące na podział środków z subkonta.
Ryzyka związane z brakiem wskazania osób uposażonych.
• Rozwód lub unieważnienie małżeństwa
Jeśli po rozwodzie nie zaktualizujesz wskazania uposażonych, były małżonek może nadal figurować jako osoba uposażona i otrzymać środki po Twojej śmierci, nawet jeśli nie jest to zgodne z Twoją wolą.
• Nowy związek lub związek nieformalny
W przypadku wejścia w nowy związek brak aktualizacji danych może skutkować tym, że pieniądze trafią do osób wskazanych wcześniej lub do spadkobierców ustawowych, z pominięciem osoby, z którą faktycznie dzielisz życie.
• Śmierć osoby uposażonej
Jeśli osoba wskazana jako uposażona zmarła przed Tobą, a nie zaktualizowałeś wskazania, jej udział przypadnie pozostałym uposażonym a jeśli ich nie ma środki trafią do masy spadkowej
Brak wskazania uposażonych to dłuższa i bardziej skomplikowana procedura wypłaty środków z subkonta. Spadkobiercy muszą przedstawić w ZUS prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Bez tych dokumentów ZUS nie wypłaci środków. Prowadzi to często do sporów między spadkobiercami, zwłaszcza w rodzinach patchworkowych, po rozwodach czy w związkach nieformalnych. Spory te mogą ciągnąć się latami i generować dodatkowe koszty.
Wskazanie osób uposażonych to najlepszy sposób na uniknięcie niepotrzebnych problemów w przyszłości.